Eén bedrijf, twee gezinnen
Paul Steffens had samen met zijn broer een melkvee- en fokvarkensbedrijf in Nieuw Schoonebeek, bijna op de Duitse grens in Drenthe. Een familiebedrijf, want ook hun vader had al varkens en melkvee op deze plek. Pauls broer deed de koeien, Paul de varkens. Het was niet alleen heel gezellig om samen te werken, maar het leverde ook veel flexibiliteit op: ze konden allebei op vakantie, en als een van beiden ’s avonds eerder weg moest kon de ander dat opvangen. In het begin liep het bedrijf goed, maar de situatie in de varkenssector werd steeds slechter. Het bedrijf leverde niet genoeg op om er twee gezinnen van te laten leven, en vanwege de ligging pal op de Duitse grens bleken de uitbreidingsmogelijkheden op deze plek nihil. Twee jaar hebben Paul en zijn broer over de beslissing gedaan. Toen de bank druk begon uit te oefenen werd in 2007 de knoop doorgehakt: Paul zou zich terugtrekken uit het bedrijf en zijn broer zou alles overnemen, waarbij de varkens werden afgestoten. Paul: “Het was al lang duidelijk dat het zo niet ging, dus onbewust was de keuze al lang gemaakt.” Pauls vader overleed in 2005 en heeft deze beslissing niet meer meegemaakt, maar voor zijn moeder was het best emotioneel. Paul: “Je hebt hier altijd gewoond en gewerkt en dan wordt er een tak afgestoten.”
In het arbeidsritme blijven
Toen de beslissing eenmaal was genomen ging alles erg snel. Het vinden van een baan en het in het arbeidsritme blijven had voor Paul prioriteit: “Ik was 45 jaar en dan kun je wel wachten tot de perfecte baan voorbij komt, maar dat duurt misschien jaren. Ik wilde in elk geval een basis van waaruit ik kon vertrekken.” Hij schreef twee sollicitatiebrieven, en bij een daarvan was het meteen raak. In november 2007 gingen de varkens weg, en in januari 2008 begon Paul met zijn nieuwe baan bij Buurtsupport in Emmen. Buurtsupport is een organisatie die mensen resocialiseert en reactiveert richting de arbeidsmarkt. Paul: “Onze doelgroep heeft een grote afstand tot de arbeidsmarkt. In de wet Werk en Bijstand is bepaald dat zij ook werkzaamheden moeten verrichten. Die werkzaamheden zijn geen doel op zich, maar een middel om het doel te bereiken. Dat kan variëren van het opruimen van zwerfvuil, tot het helpen verhuizen van ouderen die naar een verzorgingstehuis gaan.” Paul denkt dat hij is aangenomen op zijn werkhouding: net als bij een boerenbedrijf moet je bij deze baan het ‘werk zien liggen en oppakken’. Zijn netwerk heeft misschien ook meegespeeld: in het verleden was hij actief bij Buurtbeheer, een voorloper van Buurtsupport. Het is een gevarieerde baan, met veel vrijheid. Het contact met veel verschillende mensen vindt Paul erg leuk. Toch weet hij niet of hij dit werk altijd zal blijven doen. Hij is niet actief op zoek naar iets nieuws, maar houdt de krant wel in de gaten.
Een vaste baan met behoud van vrijheid
Het grote voordeel van deze baan is voor Paul dat hij de vrijheid heeft zijn eigen tijd in te delen. Gezien zijn grote aantal nevenactiviteiten is die flexibiliteit ook wel nodig: hij is voorzitter van de muziekvereniging, zit in de herinrichtingscommissie van Schoonebeek, en is actief in de gebiedscommissie Drenthe. In het verleden was hij 15 jaar bestuurslid van het Dorpsbelang en was hij 4 jaar lang raadslid voor het CDA. Die brede interesse is hem met de paplepel ingegoten: ook Pauls vader was al actief in allerlei commissies en besturen.
Veranderingen voor iedereen
Spijt dat hij de keuze heeft gemaakt om te stoppen heeft Paul niet. Hij denkt dat hij op het juiste moment gestopt is: met de varkenssector is het alleen maar slechter geworden, en bovendien had hij last van rug- en schouderklachten die hem bij zijn werk als boer in de weg gingen staan. Ook Pauls vrouw is blij met de nieuwe situatie: er is een stuk meer regelmaat in het gezinsleven gekomen. Vroeger werd er tussen de middag snel warm gegeten en at iedereen ’s avonds nog een boterham, nu is het gezin altijd samen voor de avondmaaltijd. De hoeveelheid vrije tijd is voor Paul wel even wennen. Paul: “Af en toe loop ik in het weekend nog met de ziel onder de arm.” Af en toe springt hij nog even bij wanneer zijn broer hulp nodig heeft. Voor Pauls broer is er ook behoorlijk wat veranderd. Vroeger deed Paul de boekhouding, nu moet zijn broer dat zelf doen. Paul en zijn gezin wonen nu nog steeds op het erf van de boerderij. Over een poosje, wanneer de nieuwbouwwoning klaar is die gebouwd gaat worden, zullen ze naar het dorp verhuizen.
Naar de toekomst kijken
Pauls collega’s reageerden begripvol op zijn besluit om te stoppen. Paul: ”Als je nu niet stopt, dan bepaalt de bank straks en heb je helemaal geen keuzevrijheid meer. De mensen in mijn omgeving die kennis hebben van een agrarisch bedrijf, wisten dat wel.”
Paul realiseert zich dat boeren vaak een agrarisch gerichte opleiding hebben, wat een drempel kan zijn om op zoek te gaan naar ander werk. Zijn tip: maak goed gebruik van je netwerk en wees niet bang om persoonlijk op mensen en organisaties af te stappen.